4A, 4B, 4C Nedir? Kadrolu, Sözleşmeli ve İşçi Farkları (2026 Rehberi)
657'ye göre 4/A, 4/B, 4/D statüleri ile SGK'daki 4a-4b-4c ayrımı; kadrolu-sözleşmeli farkları, 3+1 kadroya geçiş ve memur mu işçi mi sorusunun cevabı.
Kamuda iş arayan herkesin karşısına çıkan üç harf: 4A, 4B, 4C. Ancak bu kısaltmalar iki farklı kanunda, iki farklı anlama gelir — ve internetteki kafa karışıklığının ana nedeni de budur. Bu rehberde önce iki ayrımı netleştiriyor, ardından en çok sorulan iki soruyu cevaplıyoruz: kadrolu ile sözleşmeli personel arasındaki farklar neler ve memur mu olmak mantıklı, işçi mi?
4A, 4B, 4C iki farklı kanunda iki farklı şey ifade eder
Aynı kısaltmaları kullanan iki ayrı düzenleme vardır:
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. maddesi kamuda çalıştırılma biçimini (istihdam şeklini) tanımlar: memur, sözleşmeli personel, işçi.
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 4. maddesi ise sigortalılık statüsünü tanımlar: eski adlarıyla SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı.
Yani “4/B sözleşmeli personel” derken 657’den, “4A emekliliği” derken genellikle 5510’dan söz edilir. İkisini ayrı ayrı inceleyelim.
657 sayılı Kanun’a göre istihdam şekilleri
657 sayılı Kanun’un 4. maddesi, kamu hizmetlerinin hangi statülerdeki personel eliyle yürütüleceğini sayar:
4/A — Memurlar (kadrolu)
Devletin asli ve sürekli kamu hizmetlerini yürüten, kadroya atanmış personeldir. Halk arasında “kadrolu memur” denilen statü budur. Memurlar 657’nin disiplin, terfi, izin ve güvence hükümlerine tabidir; kamudaki en güçlü iş güvencesine sahip gruptur.
4/B — Sözleşmeli personel
Kalkınma planı ve yıllık programlarda yer alan önemli projelerde ya da kurumların ihtiyaç duyduğu alanlarda, mali yılla sınırlı sözleşmeyle ve işçi sayılmaksızın çalıştırılan personeldir. Sağlık, adalet, milli eğitim ve din hizmetleri gibi alanlarda yoğun olarak kullanılır. Ücret tavanı, izin ve tayin hakları kendi yönetmeliğiyle (Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar) belirlenir.
4/C — Geçici personel (kaldırıldı)
Bir yıldan az süreli işlerde çalıştırılan geçici personel statüsüydü. 696 sayılı KHK ile Aralık 2017’de kaldırıldı ve bu statüde çalışanlar 4/B’ye geçirildi. Yani bugün kamuda aktif bir “657 4/C’lisi” yoktur; 4/C ifadesini güncel bir ilanda görüyorsanız kastedilen büyük olasılıkla SGK statüsüdür (aşağıda).
4/D — İşçiler
Sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmesiyle ya da mevsimlik/kampanya işlerinde geçici iş pozisyonlarında çalıştırılan personeldir. Kamu işçileri 657’ye değil, 4857 sayılı İş Kanunu’na tabidir. İŞKUR üzerinden kura veya sınavla yapılan “sürekli işçi alımları” bu statüdedir.
5510 sayılı Kanun’a göre sigortalılık statüleri
Ekim 2008’de SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı tek çatı (SGK) altında birleştirildi; eski kurumların adları 5510’un 4. maddesindeki fıkralara dönüştü:
| Statü | Eski adı | Kimleri kapsar | Primi kim öder? |
|---|---|---|---|
| 4/a | SSK | Hizmet akdiyle çalışanlar: özel sektör çalışanları ve kamu işçileri | İşveren (işçi payıyla birlikte) |
| 4/b | Bağ-Kur | Kendi adına çalışanlar: esnaf, serbest meslek erbabı, şirket ortakları, çiftçiler | Sigortalının kendisi |
| 4/c | Emekli Sandığı | Kamu görevlileri: memurlar ve bu kapsamdaki diğer kamu personeli | Kurumu (maaştan kesinti ile) |
Buradaki kritik nokta: kamu işçisi 4/a’lıdır, memur 4/c’lidir. 657 4/B’li sözleşmeli personel ise sigortalılık açısından 4/c (kamu görevlisi) kapsamında değerlendirilir. Emeklilik yaşı, prim günü ve aylık bağlama oranları statüye göre değiştiği için hangi kapsamda çalıştığınız emekliliğinizi doğrudan etkiler. Birden fazla statüde çalışmışlığı olanlarda aylık, genel kural olarak son yedi yıllık fiilî hizmette (2520 gün) ağır basan statüden bağlanır.
Kadrolu mu, sözleşmeli mi? (4/A vs 4/B)
KPSS tercih dönemlerinin en kritik sorusu. İki statünün güncel karşılaştırması:
| Konu | Kadrolu memur (4/A) | Sözleşmeli personel (4/B) |
|---|---|---|
| İş güvencesi | En güçlü güvence; memuriyet ancak kanunda sayılan hallerde sona erer | Sözleşme mali yılla sınırlıdır; güvence daha zayıftır |
| Tayin / yer değişikliği | Kurum mevzuatına göre eş durumu, sağlık, isteğe bağlı tayin hakları | Kısıtlıdır; eş durumu ve mazeret tayini ancak belirli şartlarla mümkündür |
| Kariyer | Görevde yükselme, unvan değişikliği, yöneticilik yolları açık | Pozisyon unvanına bağlıdır; yükselme imkânı sınırlıdır |
| Disiplin ve yargı | 657 disiplin hükümleri, güçlü usul güvenceleri | Sözleşme ve yönetmelik hükümleri uygulanır |
| Emeklilik | 5510 4/c kapsamında, emekli ikramiyesi hakkı | 5510 4/c kapsamında; ikramiye hesabı hizmet birleştirmeye göre yapılır |
| Ücret | Derece/kademe, ek gösterge ve tazminatlarla belirlenir | Ücret tavanları ayrıca belirlenir; net maaş çoğu pozisyonda memura yakındır |
3+1 modeli: sözleşmeliden kadroya geçiş
Ocak 2023’te yürürlüğe giren 7433 sayılı Kanun, sözleşmeli istihdamı kalıcı bir “kadro öncesi dönem” hâline getirdi:
- 28 Kasım 2022’de görevde olan yaklaşık 500 bin sözleşmeli personel, talepleri hâlinde kurumlarındaki memur kadrolarına atandı.
- Bu tarihten sonra işe alınan 4/B’liler için 3+1 modeli geçerli: üç yıl sözleşmeli çalışmayı tamamlayanlar, talep etmeleri hâlinde pozisyonlarına uygun memur kadrosuna atanır; kadroya geçtikten sonra bir yıl daha aynı yerde görev yapar ve üç yıl süreyle kurumlar arası nakil isteyemezler (can güvenliği ve sağlık mazeretleri hariç).
- Sözleşmeli geçen hizmet süreleri, kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde sayılır.
Pratik sonuç: bugün bir 4/B pozisyonunu kazanmak, çoğu unvan için “üç yıl gecikmeli kadro” anlamına geliyor. Ancak ilk üç yıldaki tayin kısıtı, özellikle evli adaylar ve şehir değiştirmek isteyenler için tercihten önce mutlaka hesaba katılmalı.
Memur mu, işçi mi?
Kamuya girişin iki büyük kapısı var: KPSS ile memur/sözleşmeli kadroları ve İŞKUR üzerinden sürekli işçi alımları. İki dünya arasındaki temel farklar:
| Konu | Memur (657 – 4/A) | Kamu işçisi (4857 – 4/D) |
|---|---|---|
| Tabi olduğu kanun | 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu | 4857 sayılı İş Kanunu |
| Sigortalılık | 5510 4/c (eski Emekli Sandığı) | 5510 4/a (eski SSK) |
| İş güvencesi | Çok güçlü; kanunda sayılan haller dışında sona ermez | İş sözleşmesi feshedilebilir; işe iade davası tazminatla sonuçlanabilir |
| Toplu haklar | Sendika ve toplu sözleşme hakkı var, grev hakkı yok | Sendika, toplu iş sözleşmesi ve grev hakkı var |
| Tazminat | Emekli ikramiyesi | Her tam yıl için 30 günlük brüt ücret tutarında kıdem tazminatı |
| Fazla mesai | Çoğunlukla izinle karşılanır, sınırlı ücretlendirme | Toplu iş sözleşmesiyle zamlı ücret (genelde %50 üzeri) |
| Ek iş | Ticaret ve kazanç getirici faaliyet büyük ölçüde yasak | Genel bir ek iş yasağı yok |
| Ücret düzeyi | Unvana göre değişir; ek gösterge ve tazminatlarla artar | Toplu iş sözleşmeleri sayesinde birçok pozisyonda memur maaşını aşabilir |
| Giriş yolu | KPSS puanı ve merkezî yerleştirme / kurum sınavı | Ağırlıklı İŞKUR ilanları; kura ve/veya sözlü sınav |
Kısa cevap: uzun vadeli güvence, kariyer ve statü öncelikliyse memurluk; daha yüksek başlangıç ücreti, kıdem tazminatı ve esneklik öncelikliyse kamu işçiliği öne çıkar. KPSS puanı sınırlı adaylar için İŞKUR sürekli işçi alımları, kamuya girişin en erişilebilir yoludur.
Sık sorulan sorular
4/C statüsü tamamen kalktı mı?
657’deki geçici personel (4/C) statüsü 696 sayılı KHK ile kaldırıldı ve çalışanlar 4/B’ye geçirildi. SGK tarafındaki 4/c (kamu görevlisi sigortalılığı) ise geçerliliğini koruyor; iki kavram karıştırılmamalı.
Sözleşmeli personel kaç yılda kadroya geçer?
7433 sayılı Kanun’a göre üç yıllık çalışma süresini dolduran 4/B’li, talep etmesi hâlinde memur kadrosuna atanır; ardından bir yıl aynı yerde çalışma ve üç yıl nakil kısıtı uygulanır (3+1 modeli).
Kamu işçisi memur olabilir mi?
Doğrudan bir geçiş yolu yoktur. Kamu işçisinin memur kadrosuna atanması için KPSS’ye girip yerleşmesi ya da kurumların açtığı unvan değişikliği/giriş sınavlarını kazanması gerekir.
Hangi statünün maaşı daha yüksek?
Pozisyona göre değişir. Toplu iş sözleşmeleri sayesinde birçok sürekli işçi kadrosu, aynı düzeydeki memur maaşının üzerinde ücret alır; buna karşılık kariyer meslekleri ve ek göstergesi yüksek unvanlarda memur maaşları belirgin şekilde öndedir. Güncel rakamlar için memur maaşları sayfamıza bakabilirsiniz.
Emeklilikte hangi statü avantajlı?
Emekli ikramiyesi ve makam/görev tazminatları memur (4/c) tarafında; erken emeklilik ve kıdem tazminatı esnekliği işçi (4/a) tarafındadır. Birden fazla statüde hizmeti olanlarda aylık, genel kural olarak son yedi yılda ağır basan statüden bağlanır.
Güncel kadrolu, sözleşmeli ve işçi alımlarını iş ilanları sayfasından, başvuru şartı olan sınavları sınavlar bölümünden takip edebilirsiniz. Memurluğa hazırlık süreci için Memur Olmak İçin 7 Adım rehberine göz atın.
Kaynaklar: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu · 4857 sayılı İş Kanunu · 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve GSS Kanunu · 7433 sayılı Kanun (Resmî Gazete)
